» ضرورت آگاهی‌بخشی خانواده‌ها و جامعه نسبت به پدیده سالمندآزاری

راک نیوز/سالمندان، پدران و مادرانی هستند که سال‌ها رنج، تلاش و سختی زندگی را پشت سر گذاشته‌اند و امروز به مرحله‌ای رسیده‌اند که بیش از هر زمان دیگری نیازمند احترام، توجه، حمایت عاطفی و امنیت روانی هستند. آنان سرمایه‌های عاطفی و تجربی خانواده و جامعه‌اند؛ همان‌هایی که حضورشان می‌تواند ستون استحکام خانواده‌ها باشد.

با این حال، در سال‌های اخیر برخی سالمندان گلایه‌هایی را مطرح می‌کنند که نشان می‌دهد پدیده‌ای نگران‌کننده به نام «سالمندآزاری» تنها به ضرب‌وشتم و آسیب جسمی محدود نمی‌شود، بلکه بخش پنهان و عمیق‌تر آن در قالب بی‌توجهی عاطفی، تحقیر کلامی، غفلت، سوءاستفاده اقتصادی، نادیده گرفتن در تصمیم‌ها و محروم‌کردن آنان از روابط اجتماعی بروز پیدا می‌کند.

سیدمحسن عبداله‌پور، دکترای تخصصی مشاوره خانواده و روان‌شناس، با تأکید بر ضرورت آگاهی‌بخشی عمومی نسبت به این پدیده می‌گوید: سالمندآزاری گاهی در ظاهر دیده نمی‌شود، اما آثار روانی آن می‌تواند سالمند را دچار اضطراب، افسردگی، احساس تنهایی، بی‌ارزشی و ناامنی کند.

## آشیانه تهی و تنهایی سالمندان

یکی از مهم‌ترین مسائل دوران سالمندی، مواجهه والدین با پدیده «آشیانه تهی» است؛ زمانی که فرزندان به دلیل ازدواج، اشتغال یا استقلال از خانه پدری و مادری جدا می‌شوند و سالمندان ساعات طولانی را در تنهایی سپری می‌کنند.

در چنین شرایطی، برخی سالمندان احساس ناامنی، نگرانی و بی‌پناهی دارند. خواب آرام ندارند، مدام در حالت گوش‌به‌زنگی به سر می‌برند و گاهی با حس پشیمانی از زحمات گذشته و بی‌مهری فرزندان روبه‌رو می‌شوند.

عبداله‌پور معتقد است: فرزندان باید برای کاهش این احساس تنهایی، برنامه‌ریزی و تقسیم مسئولیت داشته باشند؛ دیدارهای منظم، تماس تلفنی، ارتباط تصویری، مشارکت‌دادن سالمندان در اخبار خوب خانواده، ارسال هدیه و رسیدگی به نیازهای روزمره می‌تواند احساس رهاشدگی را در آنان کاهش دهد.

## زخم‌هایی که با کلمات ایجاد می‌شود

بخش دیگری از سالمندآزاری در قالب بی‌احترامی کلامی و رفتارهای تحقیرآمیز دیده می‌شود. جملاتی مانند «بس کنید دیگر»، «این مسائل به شما ربطی ندارد»، «شما دیگر چیزی نمی‌فهمید» یا سرزنش‌هایی درباره وابستگی و نیاز سالمند، می‌تواند تأثیری عمیق‌تر از آسیب جسمی بر روح و روان آنان بگذارد.

کارشناسان تأکید می‌کنند که احترام به سالمندان فقط در تأمین خوراک و پوشاک خلاصه نمی‌شود؛ بلکه لحن گفت‌وگو، صبر در شنیدن حرف‌های آنان و حفظ شأن و کرامتشان، بخش مهمی از مراقبت سالمندانه است.

## سالمندآزاری اقتصادی؛ سوءاستفاده از اعتماد والدین

یکی دیگر از انواع سالمندآزاری، سوءاستفاده اقتصادی است. گاهی سالمند همچنان توان تصمیم‌گیری مالی دارد، اما اطرافیان به بهانه ناتوانی، حقوق یا درآمد او را در اختیار می‌گیرند و بدون رضایتش هزینه می‌کنند.

در برخی موارد نیز دیده شده که فرزندان بدون اطلاع والدین برای آنان وام می‌گیرند، از مدارک مالی آنان استفاده می‌کنند، چک صادر می‌کنند یا سالمند را درگیر ضمانت‌ها و تعهدات سنگین مالی می‌سازند؛ موضوعی که می‌تواند زندگی سالمند را با بحران جدی روبه‌رو کند.

## کودک‌انگاری سالمندان و حذف از تصمیم‌ها

نادیده‌گرفتن سالمندان در تصمیمات خانوادگی نیز نوعی آزار روانی است. برخی خانواده‌ها با این تصور که سالمند دیگر توان فهم مسائل جدید را ندارد، او را از گفت‌وگوها و تصمیم‌گیری‌ها کنار می‌گذارند.

این رفتار به مرور باعث می‌شود سالمند احساس کند سربار، بی‌فایده و فاقد ارزش است؛ احساسی که می‌تواند زمینه‌ساز انزوا، کناره‌گیری اجتماعی و افسردگی شود.

## غفلت از نیازهای ساده اما مهم

گاهی سالمند به وسایلی مانند عصا، عینک، دندان مصنوعی، ویلچر یا خدمات درمانی نیاز دارد، اما این نیازها به دلیل مشکلات اقتصادی، بی‌توجهی یا کم‌اهمیت دانستن خواسته‌های سالمند، نادیده گرفته می‌شود.

عبداله‌پور تأکید می‌کند که در این زمینه، علاوه بر خانواده‌ها، دولت، سازمان‌های حمایتی، خیریه‌ها و بیمه‌ها نیز باید نقش فعال‌تری ایفا کنند تا سالمندان به دلیل هزینه‌های درمانی و مراقبتی، دچار احساس گناه یا رنج مضاعف نشوند.

## آبرو نباید مانع حمایت از سالمندان شود

برخی خانواده‌ها به دلیل ترس از قضاوت اطرافیان یا حفظ آبروی خانوادگی، سالمندان نیازمند را تحت پوشش نهادهای حمایتی قرار نمی‌دهند. این در حالی است که استفاده از ظرفیت‌های حمایتی، حق سالمند است و نباید به دلیل برداشت‌های نادرست اجتماعی از بین برود.

به گفته این روان‌شناس، هدف از بهره‌مندی سالمندان از خدمات حمایتی صرفاً دریافت کمک‌های اولیه نیست، بلکه استفاده از امتیازاتی مانند خدمات درمانی، مراقبتی، توان‌بخشی و حمایت‌های اجتماعی است که می‌تواند کیفیت زندگی آنان را بهبود بخشد.

## تحمیل مسئولیت‌های فرزندان به سالمندان

سپردن مسئولیت‌هایی مانند نگهداری از خانه، مراقبت از نوه‌ها یا انجام کارهای سنگین به سالمندان، بدون توجه به توان جسمی و روانی آنان، شکل دیگری از سالمندآزاری است.

برخی سالمندان می‌گویند هنگام سفر فرزندان، ناچار به نگهبانی از خانه آنان می‌شوند یا در زمان حضور فرزندان در مراسم‌ها، مسئول نگهداری از نوه‌ها هستند؛ در حالی که خودشان نیز نیازمند استراحت، تفریح، ارتباط اجتماعی و آرامش‌اند.

## برداشتن وسایل سالمندان بدون اجازه

یکی دیگر از رفتارهای آزاردهنده، برداشتن وسایل منزل سالمندان بدون اجازه است. برخی فرزندان با این تصور که پدر و مادر دیگر نیازی به برخی وسایل ندارند، لوازم خانه آنان را برای استفاده شخصی یا تزئین منزل خود می‌برند؛ رفتاری که احساس بی‌احترامی و نادیده‌گرفته‌شدن را در سالمند تقویت می‌کند.

## خانواده‌ها نخستین خط پیشگیری از سالمندآزاری هستند

سالمندآزاری پدیده‌ای خاموش اما آسیب‌زا است که می‌تواند در دل خانه‌ها رخ دهد و به دلیل شرم، وابستگی عاطفی یا ترس سالمند، کمتر بیان شود. آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها، آموزش مهارت‌های ارتباطی، تقسیم مسئولیت میان فرزندان، حمایت اجتماعی و تقویت فرهنگ احترام به سالمندان از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از این آسیب است.

سالمندان تنها نیازمند مراقبت جسمی نیستند؛ آنان بیش از هر چیز به احترام، شنیده‌شدن، امنیت، محبت و احساس مفید بودن نیاز دارند. جامعه‌ای که حرمت سالمندان خود را حفظ کند، در حقیقت از ریشه‌های عاطفی و اخلاقی خود محافظت کرده است.

تاریخ انتشار : امروز, 14:05

» اخبار مرتبط:

چگونه به خانواده‌های عزادار تسلیت بگوییم؟ یک روان‌شناس خانواده راهکارهای تسکین آلام بازماندگان را تشریح کرد

فرماندار دنا: آسیب‌های اجتماعی فقط ریشه اقتصادی ندارند/ ضرورت شناسایی کانون های آسیب پذیر و افزایش آگاهی خانواده ها/دو خودکشی در یک روز؛ زنگ خطر آسیب‌های اجتماعی در دنا

به مناسبت روز جهانی سالمند مطرح شد: حمایت کمیته امداد کهگیلویه و بویراحمد از 16هزار سالمند

آشنایی با پیامدهای کودک آزاری و بی توجهی به کودک

خلاء عاطفی ، مدگرایی ، بی توجهی به احکام شرعی و تغییر سبک زندگی از عوامل گسترش سگ های خانگی است

» اشتراک گزاری خبر

نام:*
ایمیل:*
متن نظر:
کد را وارد کنید: *

افزودن