» تشویق صادرات در اتاق واردات!

ساعت هشت نگهبان جلوی در، از روی لیست نوشته شده اسم‌ها را می‌خواند. هر فردی کارت شناسایی خود را در نگهبانی جلوی در می‌گذارد و اجازه ورود به مرکز مبادلات ارز را پیدا می‌کند. روی دیوارهای راهروی ساختمان، پوسترهای روز ملی صادرات نصب شده است. روی این پوسترها نوشته شده «29 مهر، روز ملی صادرات. مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما» و البته با حروف درشت‌تر «تحقق اقتصاد مقاومتی با توسعه صادرات غیرنفتی». در حالی که پوستر‌های روز ملی صادرات روی در و دیوار مرکز مبادلات ارز نصب شده، هر کسی که اینجا آمده برای واردات آمده است. در طبقه دوم ساختمان شهید جواد اسدالله وزارت صنعت، معدن و تجارت، سالن مربع شکل بزرگی هست که دور تا دور آن هر بانکی با دو نفر متصدی قرار است گواهی ثبت آماری مراجعه‌کنندگان را صادر کنند. روی دیوار این طبقه نوشته شده است: «لطفا به هیچ عنوان بدون هماهنگی اقدام به شماره‌گیری نفرمایید.» بعد از نوشتن اسم‌ها در لیست جلوی در، نوبت به گرفتن شماره در این سالن می‌شود. پسر جوانی که در بانک مورد نظرش، نفر دوم است، می‌گوید:« امروز یک کمی خیالم راحت شد. اگر می‌خواهی ارز بخری به این‌که نفر قبلی‌ات چه میزان ارز خریده بستگی دارد.» او که در یک شرکت واردکننده سموم کار می‌کند، ادامه می‌دهد: «شرکتی که برایش کار می‌کنم برای وارد کردن سم، چهار میلیون یوان لازم دارد. روز چهارشنبه چون نفری قبلی من مقدار زیادی یوان می‌خواست من نتوانستم ارز مورد نظرم را تهیه کنم. در حال حاضر هم بعد از سه بار رفت و آمد به اینجا فقط موفق شدم یک میلیون یوان بگیرم.» زن جوان دیگری که اولین بار است به این مرکز مراجعه کرده و هنوز نمی‌داند چگونه باید گواهی ثبت آماری بگیرد، از چند نفر مراحل کار را می‌پرسد و می‌گوید: «به نظر من تا چند وقت دیگر همین را هم جمع می‌کنند. فقط برای یک مدت کوتاهی این برنامه وجود دارد. به نظر من که نمی‌تواند طرح موفقی باشد.» موفق بودن یا نبودن راه‌اندازی مرکز مبادلات ارز به عقیده علی قنبری، استاد اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس در وهله اول به اعتمادسازی دولت بستگی دارد. دولت باید به مردم نشان دهد که توان تامین نیازهای اساسی آنها را دارد. او در این زمینه می‌گوید: «به عقیده من با اوضاع و احوالی که در بازار ارز کشور ما وجود دارد دولت اگر بتواند در کنار عرضه و تقاضای ارز، نظارت صحیحی داشته باشد راه اندازی تالار مبادلات ارزی مفید است.» اگر راه‌اندازی مرکز مبادلات ارزی مفید باشد باید در نظر داشت که تسهیل کار برای مراجعه‌کنندگان هم در موفقیت طرح خیلی مهم است. بیشتر افرادی که آمده‌اند از روند کار اداری که در این سیستم حکمفرماست، گلایه دارند. پسر جوانی با چند پرونده در دستش با خنده می‌گوید: «از روز اولی که این مرکز باز شد، کار من هم این شده که هر روز به اینجا بیایم.» مرد جوان دیگری هم با خواب‌آلودگی می‌گوید: «مراحل اداری خیلی وقت‌گیر است. پرونده‌ها را اینجا آورده‌ام ولی تا به امروز هفت تا هشت روز طول کشیده است و هنوز به جایی نرسیدم.» مرد میانسالی که به دنبال گرفتن شماره است تا بتواند گواهی ثبت آماری‌اش را بگیرد، می‌گوید: «بانک‌ها با مشکل کارهای مربوط به حواله‌ها را انجام می‌دهند. وقتی می‌خواهند حواله را تحویل بگیرند می‌گویند که ارز نداریم. به نظر من اگر این اقدامات در خود بانک‌ها انجام شود بهتر است. دیگر حداقل اگر قرار شد کاری انجام شود یا حتما انجام می‌شود یا نمی‌شود. در آن صورت مثل الان نیست که اینجا تایید کنند بعد بانک‌ها بگویند نداریم.» پسر جوانی که ادعا می‌کرد هر روز اینجا حضور دارد، اضافه می‌کند: «چند روز پیش تلویزیون اعلام کرد که کار 125 نفر در مرکز مبادلات ارز راه افتاد، در حالی که کسی نگفت در آن روز بیشتر از هزار نفر اینجا بودند که کارشون انجام نشد.» نظارت صحیح و تسهیل کار مراجعه‌کنندگان از جمله اقدامات مهمی است که دولت می‌تواند با ایجاد آن مشکلات ارزی کشور را حل کند. به گفته قنبری، استاد دانشگاه دولت تنها به این شکل می‌تواند بر بازار ساختگی و غیرواقعی به وجود آمده غلبه کند. تعدادی از افرادی که به مرکز مبادلات ارز آمده‌اند می‌گویند: «بعد از انجام این مراحل در مرکز مبادلات ارزی و مراجعه به بانک، آنها می‌گویند که این میزان ارز را ندارند.»

به عقیده بعضی از مراجعه‌کنندگان، دولت یک دور باطل ایجاد کرده است. به گفته قنبری آن اعتمادی که می‌تواند به وجود آورنده آرامش در بازار ازر کشور باشد الان وجود ندارد. البته نبود همکاری‌ها هم به نوبه خود می‌تواند در بی‌ثباتی نرخ ارز موثر باشد. علاوه بر اعتمادسازی دولت و تسهیل کار برای مراجعه‌کنندگان، عده‌ای بر این عقیده هستند که دولت مشکل دیگری دارد. پسر جوانی می‌گوید: «به نظر می‌رسد که مرکز برای اروپا محدودیت دارد. اصولا گیر می‌دهند و گواهی ثبت صادر نمی‌کنند.» البته صمدکریمی، سخنگوی مرکز مبادلات ارزی دارندگان و متقاضیان ارز در این زمینه گفته است که «اگر با مشکلاتی در حین انجام کار مواجه شویم و در یک زمانی کمبودهایی وجود داشته باشد، موقتی است.» این موقتی بودن مشکلات و کمبودها باعث می‌شود مردم به دولت بی‌اعتماد شوند. البته به عقیده قنبری از دیگر راه‌های اعتمادسازی دولت نشان دادن و فهماندن ذخایر ارز قابل توجه است. ساعت 9:30صبح، دو پسر جوان دور میدان ولیعصر به دنبال مرکز مبادلات ارز هستند. همین طور که سعی می‌کنند با نگاه کردن به اطراف مرکز را پیدا کنند.»